गाय आणि म्हशीचे लसीकरण वेळापत्रक
कोणती लस, कोणत्या वयात आणि किती वेळा: गाई-म्हशींसाठी NDDB चे वेळापत्रक, आणि वासराच्या जन्मतारखेवरून प्रत्येक लसीची खरी तारीख सांगणारे कॅल्क्युलेटर.
शेवटचे अपडेट: ३ ऑक्टोबर, २०२६
गाई आणि म्हशींच्या लसींचा तक्ता
| रोग | पहिला डोस | बूस्टर | पुन्हा |
|---|
| FMD (लाळ्या खुरकूत) | 4 महिने व त्यापुढे | पहिल्या डोसनंतर 1 महिन्याने | दर 6 महिन्यांनी |
|---|
| HS (घटसर्प) | 6 महिने व त्यापुढे | — | दरवर्षी, जिथे हा रोग आढळतो |
|---|
| BQ (फऱ्या) | 6 महिने व त्यापुढे | — | दरवर्षी, जिथे हा रोग आढळतो |
|---|
| ब्रुसेलोसिस | 4–8 महिने, फक्त मादी वासरे | — | आयुष्यात एकदा |
|---|
| लम्पी स्किन रोग (गोट पॉक्स लस) | 4 महिने व त्यापुढे | — | दरवर्षी |
|---|
| थायलेरियोसिस | 3 महिने व त्यापुढे | — | आयुष्यात एकदा, संकरित व विदेशी गाई |
|---|
| अँथ्रॅक्स | 4 महिने व त्यापुढे | — | दरवर्षी, फक्त जिथे हा रोग आढळतो |
|---|
| IBR | 3 महिने व त्यापुढे | पहिल्या डोसनंतर 1 महिन्याने | दर 6 महिन्यांनी (बहुतेक पैदाशीचे वळू) |
|---|
लस दिलेल्या आईच्या वासराला पहिले काही महिने चिकातून (कोलोस्ट्रम) थोडे संरक्षण मिळते, म्हणून बहुतेक लसी 3 ते 6 महिन्यांच्या वयापासून सुरू होतात.
वर्षात कधी लस द्यावी
- FMD: सरकारच्या NADCP मोहिमेत प्रत्येक गाय-म्हशीला वर्षातून दोनदा मोफत लस दिली जाते. तारखा गावच्या पशुवैद्यकीय अधिकाऱ्यांना विचारा.
- घटसर्प आणि फऱ्या: वर्षातून एकदा, पावसाळ्याआधी (मे–जून), कारण हे रोग पावसानंतर पसरतात.
- लम्पी स्किन: वर्षातून एकदा, माश्या, डास आणि गोचीडांच्या हंगामाआधी.
- ब्रुसेलोसिस: 4 ते 8 महिन्यांच्या कालवडीला एकदा. हीसुद्धा NADCP मध्ये मोफत आहे.
जंतनाशकाचे वेळापत्रक
| वय | किती वेळा |
|---|
| 1 ते 6 महिने (वासरू) | दरमहा |
|---|
| 7 ते 18 महिने (वाढणारी कालवड) | दर 3 महिन्यांनी |
|---|
| मोठे जनावर | वर्षातून दोनदा, विण्याआधी आणि भरवण्याआधी |
|---|
लसीच्या एक-दोन आठवडे आधी जंतनाशक द्या: पोटात जंत असतील तर लस कमी परिणाम करते. मधूनमधून औषध बदला म्हणजे जंतांवर औषधाचा परिणाम टिकून राहील.
लसीकरणाच्या दिवशी
- फक्त निरोगी जनावराला लस द्या. ताप असेल किंवा चारा खात नसेल तर बरे झाल्यावर द्या.
- शेवटच्या महिन्यांतील गाभण जनावराला लस देण्याआधी पशुवैद्यांना विचारा.
- लस वापरेपर्यंत थंड (2–8 °C) राहिली पाहिजे. उन्हात ठेवलेली लस निरुपयोगी होते.
- लसीच्या जागी थोडी सूज किंवा एक-दोन दिवस थोडे कमी दूध येणे सामान्य आहे.
- प्रत्येक जनावराची तारीख, लस आणि बॅच नंबर लिहून ठेवा, म्हणजे पुढचा डोस कधी आहे ते कळेल.
नेहमीचे प्रश्न
वासराला FMD ची पहिली लस कोणत्या वयात द्यावी?
4 महिने किंवा त्यापुढे, एका महिन्याने बूस्टर, नंतर आयुष्यभर दर 6 महिन्यांनी.
FMD लस मोफत आहे का?
हो. राष्ट्रीय पशुरोग नियंत्रण कार्यक्रमात (NADCP) FMD आणि ब्रुसेलोसिसच्या लसी मोफत आहेत. ही मोहीम राज्याचा पशुसंवर्धन विभाग चालवतो.
गाभण गाईला लस देता येते का?
अनेक नेहमीच्या लसी गाभण जनावरांना दिल्या जातात, पण आधी पशुवैद्यांना विचारा, विशेषतः शेवटच्या महिन्यांत.
जनावरांना जंतनाशक किती वेळा द्यावे?
वासरांना 6 महिन्यांपर्यंत दरमहा, 18 महिन्यांपर्यंत दर 3 महिन्यांनी, आणि मोठ्या जनावरांना वर्षातून दोनदा.
म्हशींचे वेळापत्रक हेच आहे का?
हो. NDDB चे वेळापत्रक गाय आणि म्हैस दोघांसाठी एकच आहे; थायलेरियोसिसची लस मुख्यतः संकरित आणि विदेशी गाईंसाठी आहे.
स्रोत: NDDB डेअरी नॉलेज पोर्टल: गाय-म्हशींचे लसीकरण वेळापत्रक
NDDB वेळापत्रकावर आधारित सामान्य माहिती. रोगाचा धोका भागानुसार वेगळा असतो: आपल्या पशुवैद्यांचा सल्ला पाळा.
हे प्रत्येक जनावरासाठी, आपोआप.
पशुपालक प्रत्येक गाईचे दूध, लसी, माज आणि खर्च नोंदवते, वेळेआधी आठवण करून देते, आणि मराठी, हिंदी व इंग्रजीत चालते. 10 जनावरांपर्यंत मोफत.
मोफत सुरू करा